Bugün doğum günüm.

Telefonum gün boyunca çaldı, mesaj kutum doldu, çeşitli kurumların dijital nezaketleri ekranıma düştü.

Ailem, dostlarım, müşterisi olduğum bankalar, GSM şirketleri, çalıştığım kurumun yetkilileri, seçmeni olduğum belediyenin başkanı ve daha niceleri…

Hepsi, takvim yapraklarının arasından sıyrılıp bir günlüğüne bana hatırlatmada bulundu.

Sağ olsunlar. Hatırlanmak güzeldir.

Bir insanın varlığının, bir başkasının zihninde yer bulması, dünyanın bütün pahalı hediyelerinden daha kıymetli olabilir.

Ne var ki, bu kutlamaların ardında giderek büyüyen bir alışkanlığı, hatta bir toplumsal mecburiyeti sorgulamak gerekiyor:

Doğum günleri neden tüketimin bahanesi hâline geldi?

Bir insanın dünyaya geldiği günü kutlamak için illa bir şey satın almak mı gerekir?

Bir hediye alınmadığında sevgi eksik mi kalır?

Bir pasta kesilmediğinde hatıralar yarım mı olur?

Bütün bunların sonunda, mumlara üfleyerek hangi dileğimizi gerçekleştirmeye çalışıyoruz?

Belki de önce, o mumların kaç kişinin cebinden çıkan parayla yakıldığını düşünmeliyiz.

Yaşadığımız çağda kutlamalarımızın dili giderek değişiyor.

Eskiden bir telefon, içten bir birkaç cümle, kapıdan uğrayıp hâl hatır sormak yeterliydi.

Şimdilerde kutlamanın görünürlüğü, harcanan parayla ölçülür oldu.

Hediyenin fiyatı, duygunun yerine geçmeye; pastanın büyüklüğü, samimiyetin göstergesi sayılmaya başladı.

Tüketim kültürü, insanın en özel günlerini bile kendi pazarına dönüştürmekte oldukça mahir.

Önce bize bir gün tanımlıyor, sonra o günün nasıl yaşanması gerektiğini öğretiyor.

Ardından eksik hissettiriyor. Pastasız doğum günü olmaz, hediyesiz kutlama olmaz, fotoğrafsız an olmaz, paylaşılmayan mutluluk yaşanmamış sayılır!

Böylece insan, kendi doğum gününde bile tüketim düzeninin müşterisi hâline geliyor.

Oysa doğum günü, insanın dünyaya gelişini hatırladığı bir gündür; başkalarına ekonomik yükümlülük çıkardığı bir gün değil.

Hele ki ekonomik sıkıntıların, geçim derdinin, borçların ve hayat pahalılığının bu kadar ağır hissedildiği bir dönemde, kutlama adı altında insanları harcamaya teşvik etmek ne kadar masum olabilir?

Bir dostun, bir çalışma arkadaşının, bir yöneticinin doğum günü için bütçesini zorlayarak hediye alması…

Bir iş yerinde herkesin katkı vermesinin beklendiği pasta organizasyonları…

Katılmadığında mahcup olacağı, katıldığında cebinin yanacağı sosyal alışkanlıklar…

Bunlar gerçekten mutluluğun gereği mi, yoksa nezaket kisvesine bürünmüş görünmez baskılar mı?

Ben doğum günümde hediye beklemedim; beklemiyorum da.

Hediye alınmasını da özellikle istemiyorum.

Bir pastanın paylaşılmasına itirazım olmayabilir; ancak o pastanın bir zorunluluk, bir toplumsal görev ya da sevginin ispatı hâline getirilmesine itirazım var.

Hele mumlara üflemek…

Bana kalırsa bu alışkanlığın da üzerinde düşünmeye değer bir tarafı bulunuyor.

Bir insanın ömründen bir yıl daha geçmişken, bunu mumları söndürerek kutlamak yerine, belki de o yıl içinde söndürdüğü umutları, aydınlattığı hayatları, kırdığı kalpleri ve onardığı ilişkileri düşünmesi daha anlamlıdır.

Yaş almak, yalnızca takvimde bir rakamın değişmesi değildir. Biraz daha olgunlaşmak, biraz daha az bencil olmak, dünyanın yükünü başkalarının omuzlarına bindirmemeyi öğrenmek olmalıdır.

Doğum gününde bir başkasına masraf çıkarmamak da belki böyle bir olgunluğun küçük ama anlamlı bir göstergesidir.

Bugün beni hatırlayan herkese teşekkür ediyorum. Bir mesajın, bir güzel sözün, içten bir temenninin değerini biliyorum.

Ancak kimse benim doğum günüm nedeniyle kendisini harcama yapmak zorunda hissetmesin.

Sevgiyi satın almayalım, nezaketi faturaya bağlamayalım, mutluluğu bir alışveriş listesine dönüştürmeyelim.

Çünkü insanın doğum günü, kapitalizmin yeni bir satış fırsatı değil; insanın kendi varlığını, ömrünü ve hayatın kendisine sunduğu imkânları muhasebe etmesi gereken bir gündür.

Belki de en güzel doğum günü hediyesi, kimsenin cebine yük olmadan hatırlanmak; en güzel kutlama ise bir başkasının hayatını kolaylaştıracak güzel bir davranışta bulunmaktır.

Evet; bir yaş daha aldım bugün.

Dileğim, bir yaş daha büyürken biraz daha az tüketen, biraz daha çok düşünen, biraz daha fazla paylaşan bir toplum olabilmek.

Mumları söndürmek yerine, karanlıkta kalan birinin yolunu aydınlatabilsek…

İşte o zaman doğum günleri gerçekten kutlanmaya değer olurdu.