Peru'nun 2026 yılının ikinci hamsi (anchoveta) av sezonini kuzey-orta bölgede açmama kararı, küresel balık unu ve balık yağı piyasasında zincirleme bir fiyat şokuna yol açtı. IMARPE'nin olumsuz biyomas ve juvenil balık verileri üzerine alınan karar, endüstriyel avcılığın 2027'ye kadar, bir yıldan fazla durma riskini doğururken, Çin'de balık unu fiyatları art arda üç haftadır rekor seviyelere tırmanıyor. Türkiye'nin yem ithalatına bağımlı su ürünleri yetiştiriciliği sektörü için bu gelişme, önümüzdeki dönemde yem maliyetlerinde ek baskı anlamına gelebilir.
Peru'da Hamsi Sezonu İptal Edildi
Peru Üretim Bakanlığı (PRODUCE), 16 Ekim 2026'da IMARPE'nin (Peru Deniz Araştırma Enstitüsü) 7 Ekim 2026 tarihli kruvaz verilerine dayanarak kuzey-orta bölgede ikinci hamsi av sezonunu açmama kararı aldı. Kararın dayandığı başlıca bulgular:
- Akustik biyomas 5,12 milyon tona düştü — 2026 yazına göre %28, 1996-2025 kış-ilkbahar ortalamasına göre %23 daha az.
- Juvenil (ergin olmayan) balık oranı sayıca %79'a, ağırlıkça %65'e çıktı.
- Deniz suyu sıcaklığı anomalileri hamsi sürülerini sahilden uzaklaştırıp güneye ve daha derine itti; üreme (yumurtlama) etkinliği tarihsel ortalamanın altında kaldı.
Peru Vise Bakanı Jesús Barrientos, kararin gerekçesini şöyle açıkladı: "Yüksek juvenil varlığı ve mevcut deniz koşulları tedbirli hareket etmeyi gerektiriyor." Karar, Peru'nun Ağustos ayında ilan ettiği El Niño Costero olaganustü hal sürecinin (120 gün) gölgesinde alındı; ENFEN (Peru'nun El Niño/La Niña izleme komitesi) olayın 2026 ve 2027'ye kadar sürmesini bekliyor. Yılın ilk sezonu 1 Nisan'da 1,91 milyon ton kotayla açılmıştı — son on yılın (2023 hariç) en düşük kotası.
Forbes Perú · Infobae Perú
Endüstriyel Avcılıkta Bir Yıldan Fazla Durma Riski
18 Ekim 2026 tarihli haberlere göre Peru'da endüstriyel hamsi avcılığı, bir sonraki sezon beklentisi 2027'ye sarktığı için bir yıldan fazla süreyle durma riskiyle karşı karşıya. Peru Ulusal Balıkçılık Derneği (SNP), bilim temelli karara saygı duyduğunu belirtse de durmanın binlerce aileyi ve üretim zincirindeki istihdamı etkileyeceği uyarısında bulundu. SNP, hükümetten:
- istihdamın sürdürülmesine yönelik öneriler,
- gemi mürettebatı için sağlık sigortası sürekliliği,
- şirketlere likidite sağlayacak vergi tedbirleri,
- 26920 sayılı Kanun kapsamında armatörler için finansman mekanizmaları
talep etti. Haberlerde durma süresine ilişkin somut bir mali kayıp rakamı verilmedi; SNP'nin tahminine göre üretim 2027'deki bir sonraki sezona kadar ciddi şekilde sınırlı kalacak.
Infobae Perú
Çin'de Rekor Fiyatlar, IFFO: Arz Açığı 6 Ay Sürecek
Peru'daki durma kararının piyasaya yansıması hızlı oldu. 29-30 Ekim 2026 tarihli Undercurrent News haberlerine göre:
- Çin'de balık unu teklif fiyatları art arda üçüncü hafta (44. hafta) %4'ün üzerinde artarken iç piyasa fiyatları %5,4'e kadar yükseldi; özellikle "super prime" kalite balık unu rekor seviyelere çıktı.
- IFFO yöneticileri (Pazar araştırma direktörü Enrico Bachis ve Çin direktörü Maggie Xu), Peru'daki arz açığının yaklaşık 6 ay süreceğini ve Çinli alıcıların alternatif tedarik kaynakları aradığını belirtti; piyasanın 1-2 yıl içinde toparlanmasının beklendiği aktarıldı.
- Küresel balık unu krizinin 2027'ye uzaması bekleniyor; yem üreticilerinin deniz kökenli hammaddeye bağımlılığını azaltmaya zorlanacağı değerlendiriliyor.
- Peru, alternatif tür olarak "anchoveta blanca" (beyaz hamsi) için deneysel bir avcılığı şimdilik sadece Vikingo gemileriyle sınırlı tutuyor (27 Ekim 2026).
Undercurrent News — 30 Ekim · Undercurrent News — 29 Ekim, IFFO · Undercurrent News — 29 Ekim, kriz 2027 · Undercurrent News — 27 Ekim
Türkiye Su Ürünleri Sektörüne Olası Yansımaları
Türkiye'nin yetiştiricilik üretimi 2024'te 577.124 tona ulaştı (2020'den 2024'e yıllık artış: 421.411 → 471.686 → 514.805 → 556.287 → 577.124 ton) ve üretimde alabalık, çipura ve levrek öne çıkıyor; Muğla, İzmir ve Elazığ başı çekiyor (TEPGE, Temmuz 2025). Bu türlerin yetiştiriciliğinde yem, üretim maliyetinin büyük bir bölümünü oluşturuyor ve yem formülasyonlarında balık unu ile balık yağı önemli bir girdi; Türkiye bu girdinin önemli bir kısmını ithal ediyor.
Aynı dönemde Türkiye'nin balık unu ve yağı ihracatı da (kendi balık işleme artıklarından üretilen) yükselişte: yılın ilk 4 ayında 133 milyon dolar, ilk 5 ayında 221 milyon dolarlık ihracat bildirildi. Ancak yem sanayiinin ihtiyaç duyduğu yüksek kaliteli (örneğin Peru kaynaklı "super prime") balık unu açısından sektör küresel piyasaya bağlı kalıyor; Peru kaynaklı arzın daralması ve Çin'deki fiyat rekoru, Türk yem fabrikalarının da daha yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalma riskini artırıyor.
Bu maliyet baskısı, sektörde zaten gözlenen fiyat artışı eğilimiyle örtüşüyor: TEPGE'nin Temmuz 2025 raporuna göre çipura üretici fiyatı bir önceki döneme kıyasla %96 artmıştı. Yem maliyetlerinde yeni bir küresel sıçrama yaşanması, yetiştiricilerin kar marjlarını daha da sıkıştırabilir ve bu artışın son tüketici fiyatlarına yansıması olası bir sonuç olarak değerlendiriliyor.
Not: Bu bölüm, Türkiye'nin genel yetiştiricilik ve dış ticaret verileriyle küresel balık unu/yağı piyasasındaki gelişmenin birleştirilmesine dayanan bir değerlendirmedir; araştırma süresinde Türkiye'ye özel, bu fiyat şokuna doğrudan atfedilen yeni bir ithalat rakamı veya sektör açıklaması (örn. SÜR-KOOP, SETBİR, Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği) bulunamadı.
TEPGE — Su Ürünleri Piyasası Raporu, Temmuz 2025 · Finansopia — balık unu/yağı ihracatı · Muhasebe News — 4 aylık ihracat
Sonuç: İzlenecek Göstergeler
- Peru'nun sezon takvimi: IMARPE'nin yeni biyomas/juvenil bültenleri ve PRODUCE'un 2027 ilk sezon kararı, arz açığının ne zaman kapanacağını belirleyecek.
- Çin fiyat seyri: Haftalık teklif/iç piyasa fiyatlarındaki artışın sürüp sürmeyeceği (IFFO'nun 6 ay tahmini).
- Alternatif türler ve kaynaklar: Peru'daki "anchoveta blanca" denemesi ve Çinli alıcıların yöneldiği alternatif tedarikçiler (Norveç, diğer kaynaklar).
- Türkiye'ye özel veri: TÜİK/TEPGE'nin güncelleyeceği balık unu-yağı ithalat rakamları ve sektör derneklerinin (SÜR-KOOP, SETBİR) olası açıklamaları, bu küresel şokun Türk yem maliyetlerine ne ölçüde yansıdığını gösterecek.
Kaynaklar
- Forbes Perú — Produce descarta segunda temporada (16 Ekim 2026)
- Infobae Perú — Pesca industrial podría paralizarse (18 Ekim 2026)
- Undercurrent News — Record super prime fishmeal prices (30 Ekim 2026)
- Undercurrent News — IFFO directors: 6-month supply gap (29 Ekim 2026)
- Undercurrent News — Global fishmeal crisis to extend into 2027 (29 Ekim 2026)
- Undercurrent News — Experimental white anchovy fishery (27 Ekim 2026)
- TEPGE — Su Ürünleri Tarım Ürünleri Piyasaları Raporu, Temmuz 2025
- Finansopia — Türkiye 5 ayda 221 milyon dolarlık balık unu ve yağı ihraç etti
