banner600

banner534

Uzaydaki görevini başarıyla tamamladı

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Uzay ve Hızlandırıcı Teknolojiler Uygulama ve Araştırma Merkezinde (İVMER) görevli Türk araştırmacılar tarafından Türkiye'de ilk kez geliştirilen Radyasyon Ölçer, ROKETSAN'ın Sinop Test Merkezi'nden fırlattığı Sonda Roketi 0.1 ile çıktığı iki uzay yolculuğunda görevini başarıyla tamamladı.

TEKNOLOJİ 09.12.2020, 18:33 09.12.2020, 15:10
2890
Uzaydaki görevini başarıyla tamamladı

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'ndeki (CERN) araştırmaların ardından ODTÜ'de çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Bilge Demirköz'ün öncülüğünde 7 kişiden oluşan ekip tarafından ROKETSAN ile üniversite sanayi iş birliği kapsamında geliştirilen Radyasyon Ölçer ile Türkiye'nin uzay yolculuğundaki önemli kritik ekipmanlardan biri daha millileştirildi.

AA muhabirine konuya ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Demirköz, ODTÜ İVMER'in uzay alanında ihtiyaç duyulan yetenekler kapsamında, 2015'te Parçacık Radyasyonu Test Altyapısı Kurulum Projesi'ni hayata geçirmek üzere çalışmalarına başladığını anlattı.
Demirköz, Türkiye'nin yer gözlem uydusu geliştirilmesine yönelik yürütülen İMECE Uydu Sistemleri Alt Yapı Projesi'nde ihtiyaç duyulacak uzay radyasyon testlerinin Avrupa Uzay Ajansı (ESA) standartlarında protonlar ile yapılması amacıyla ODTÜ-Saçılmalı Demet Hattı'nın (SDH) kurulduğunu dile getirdi. Demirköz, TC Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından fonlanan projenin, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun (TENMAK) Sarayköy'deki Nükleer Enerji Araştırma Enstitüsü (NÜKEN) Proton Hızlandırıcı Tesisi'nin altyapısı kullanılarak çalışmalarını yürüttüğünü belirtti.

Proje kapsamında Türkiye'nin ilk Parçacık Radyasyonu Test Altyapısı olan ODTÜ-SDH'nin 5 Aralık 2019'da açıldığını aktaran Demirköz, merkeze ODTÜ ile CERN arasında imzalanan iş birliği protokolü çerçevesinde CERN'den bilgi transferi yapıldığını söyledi.
Kritik malzemelerin radyasyon dayanıklılık testlerinin yerli sistemlerle ölçümünün uzay teknolojileri için kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulayan Demirköz, şöyle devam etti: "Projemizin ilk aşamasını başarıyla tamamladık ve artık radyasyon testlerinin bir bölümünü ODTÜ-SDH ile yapabilir hale geldik. Halihazırda birçok kuruluşun üretmiş olduğu özgün bileşen ve ekipmanların radyasyon testlerini bu alt yapı ile yapıyoruz. Örneğin son olarak Gazi Üniversitesi ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nin iş birliği ile uzay için geliştirdiği güneş hücrelerinin radyasyon testlerini yaptık."

Prof. Dr. Bilge Demirköz, söz konusu Radyasyon Ölçerin, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve Savunma Sanayi Müsteşarlığı desteğiyle 2017'de başlatılan, milli uydular için uzaydaki iyonlaştırıcı radyasyonu ölçen ve bir çeşit parçacık dedektörü olan "Yerli Radyasyon Monitörü"nün prototipi niteliğinde olduğuna işaret etti.

Türkiye'nin 2023 uzay hedefleri doğrultusunda, Türkiye Cumhuriyeti Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından MUFS Projesi ile başlatılan ve ROKETSAN'ın geliştirdiği katı ve sıvı yakıtlı itki sistemlerine sahip Sonda Roketi'nin Sinop Test Merkezi'nden uzaya gönderildiğini hatırlatan Demirköz, bu başarının Türkiye'nin uzay ligine girmesini sağladığını vurguladı.

RADYASYON ÖLÇER İLE UZAYDAKİ RADYASYON ORTAMI BİLGİSİ BAŞARIYLA TOPLANDI
"Türkiye'nin uzay ligine girmesini sağlayan ROKETSAN'ın Sonda Roketi fırlatmasında, bilimsel yük olarak uçan Radyasyon Ölçer ile uzaydaki radyasyon ortamı bilgisi başarıyla toplandı." diyen Demirköz, şunları kaydetti: "MUFS Projesi'nde bundan sonra, daha yüksek irtifalara daha büyük faydalı yükleri çıkartan sonda roketleri geliştirilmesi, ardından da mikro uyduları yörüngeye yerleştirilmesi hedefleniyor. Daha büyük ölçekli sonda roketlerinin uçuş testlerinde, benzer bilimsel yüklerin uzaya fırlatılması planlanıyor."

26-29 Ekim 2020 tarihlerinde uzaya gönderilen roketlerle pek çok kritik milli teknolojinin denemesinin yapıldığını dile getiren Demirköz, üniversite sanayi iş birliği örneği olan ve ODTÜ İVMER ekiplerince Türkiye'de yeni geliştirilen teknolojiye ilişkin şu bilgileri verdi: "ODTÜ İVMER'in ROKETSAN ile kurduğu başarılı üniversite-sanayi iş birliği sonucunda Türkiye'de uzay için ilk kez tamamen milli sermaye ile Türk araştırmacıları olarak uzay ortamındaki farklı atom altı parçacıkları sayan Radyasyon Ölçer geliştirildi. Böylece Türkiye'nin uzay yolculuğundaki önemli kritik ekipmanlardan biri daha millileştirilmiş oldu. İçinden geçen atom altı parçacıkları teker teker sayan Radyasyon Ölçer'in geliştirilmesinde CERN ile yürütülen iş birliklerinin yanı sıra TÜBİTAK BİLGEM'deki UEKAE Yarı İletken Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı'nın (YİTAL) tasarlayıp ürettiği silikon tabanlı sensörün büyük katkısı oldu. Radyasyon ölçer, ROKETSAN'ın 26-29 Ekim 2020 tarihlerinde başarıyla gerçekleştirdiği uydu fırlatma testlerindeki uzay sonda roketine takılarak iki kere uzaya çıktı ve çıkılan irtifadaki anlık radyasyon doz hızı ve parçacık akışını ölçerek uzay ortamı hakkında bizlere veri sağladı. Radyasyon Ölçer ile Sinop'ta deniz seviyesinden yaklaşık 130 kilometre irtifaya kadar ulaşan uzay sonda roketi ile birlikte radyasyon dozunun adım adım arttığını gördük. Böylece radyasyon sayacı, ROKETSAN'ın Sinop'tan fırlattığı Sonda Roketi ile çıktığı iki uzay yolculuğunda görevini başarıyla tamamladı. Böylelikle, Türkiye'nin uzay yolculuğunda radyasyon etkilerinin incelenmesi ve bu etkilerin azaltılması için rehberlik edecek ürün geliştirildi.

Bu bizler için çok büyük bir onur oldu. Daha önce Amerika Birleşik Devletleri'ndeyken Uluslararası Uzay İstasyonu için ürettiğimiz Alfa Manyetik Spektrometresi yurt dışından uzaya gönderilmişti, şimdi bu ileri teknolojinin ilk adımının kendi toprağımızdan milli imkanlarımızla uzaya gitmesini görmek bizim için çok değerli."

Sayaçtan uzaya dair alınan verilerin sonuçlarının uluslararası yayın olarak bilim dünyasına duyurulacağını ve bir teze konu olacağını vurgulayan Demirköz, uzaydaki radyasyon ortamı bilgisinin başta uydular olmak üzere uzay için geliştirilen kritik ekipmanlar için büyük önem taşıdığına işaret etti. Demirköz, "Türkiye'nin ROKETSAN'ın geliştirdiği Sonda Roketi, fırlatma sistemi alanındaki başarısı ve ODTÜ İVMER'in üniversite sanayi ortaklığında geliştirdiği Radyasyon Ölçer ile ülkemizin ulusal uzay hedeflerine bir adım daha yaklaşılmış oldu" dedi.

RADYASYON ÖLÇÜM MONİTÖRÜ TEKNOLOJİSİ DE YOLDA
Demirköz, ODTÜ İVMER ekibinin, kazandığı bilgi birikimi sayesinde farklı sektörlerin ihtiyaçlarına yönelik proje yelpazesini genişletmeyi amaçladığını kaydetti. Bu doğrultuda Parçacık Radyasyonu Test Altyapısı Kurulum Projesi'nin "Radyasyon Ölçüm Monitörü Geliştirilmesine Yönelik Kavramsal Tasarım Çalışması Yapılması" konulu iş paketinin SSB'nin onayıyla genişletildiğini bildiren Demirköz, şu bilgileri verdi: "Uzaydaki radyasyon doz hızı ve parçacık akısını ölçen, özellikle milli ve yerli uydularımızda kullanılması hedeflenen ve uydularımızın uzay kalifiye hale getirilmesinde kritik bir rol üstlenerek uzay ortamı hakkında bilgi sağlayacak yerli Radyasyon Ölçüm Monitörü'nün yeterlilik modelinin geliştirilmesine yönelik faaliyetler SBB tarafından verilen ilave bütçe ve süre ile devam ediyor ve uydularımızda kullanılmak üzere 2021'in sonuna kadar geliştirilmesi planlanıyor."

Kaynak: AA
banner664
Yorumlar (0)
banner654
banner681
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce Sinop için hangi projenin yapılması daha önemli?
Namaz Vakti 28 Şubat 2021
İmsak 05:45
Güneş 07:11
Öğle 12:57
İkindi 16:01
Akşam 18:33
Yatsı 19:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Antalyaspor 26 34
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. Altınordu 24 44
4. İstanbulspor 23 43
5. Adana Demirspor 24 42
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 23 31
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 24 39
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 26 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Granada 24 30
11. Celta de Vigo 24 29
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 24 25
16. Eibar 25 22
17. Deportivo Alaves 25 22
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 25 20
banner637