Sonbaharın gelmesiyle birlikte Türkiye genelinde fidan dikim sezonu resmen başladı. Kasım ayı itibarıyla üreticiler ve bahçe sahibi olmak isteyen vatandaşlar fidanlarını toprakla buluşturmaya hazırlanırken, uzmanlardan kritik uyarılar geldi. Sinoplu Ziraat Mühendisi İlyas Çolak, sağlıklı ve verimli bir bahçenin sırrının doğru fidan seçimi ve doğru dikim tekniklerinden geçtiğini vurgulayarak önemli tavsiyelerde bulundu.
Tüplü ve Çıplak Köklü Fidan Ayrımına Dikkat Edin
Fidan satışlarında tüplü ve çıplak köklü olmak üzere iki temel tür öne çıkmaktadır. Tüplü fidanlar kökleri kendi toprağıyla kaplı olan fidanlarken, çıplak köklü fidanların kökleri açıkta satılmaktadır. Özellikle pazar yerlerinde sıkça karşılaşılan çıplak köklü fidanlar, güneş ve rüzgâr gibi dış etkenler nedeniyle kök kuruması riski taşır.
Fidanın dallarındaki mevcut su nedeniyle dışarıdan yeşil görünmesi, köklerinin sağlıklı olduğu anlamına gelmeyebilir. Vatandaşlar ekonomik olduğu gerekçesiyle çıplak köklü fidanlara yönelse de, tutma ihtimalinin düşük olması uzun vadede dezavantaj yaratabilir. Bu nedenle kök bütünlüğü korunan tüplü fidanların tercih edilmesi önerilmektedir.
Fiyat Hesabında Sadece Etiket Fiyatına Bakmayın
Fidan alımında maliyet hesaplanırken yalnızca satış bedeli değil, dikim sonrası tutma oranları da hesaba katılamlıdır. Örneğin, 10 adet çıplak köklü fidan yerine tüplü fidan tercih etmek, olası kayıpların önüne geçerek daha ekonomik ve verimli bir sonuç sunar.
Fidan Çukurunu Geniş ve Derin Açın
Köklerin rahatça yayılabilmesi ve toprağa uyum sağlayabilmesi için dikim çukurunun uygun genişlikte ve derinlikte hazırlanması büyük önem taşır.
Üst Toprağı ve Alt Toprağı Birbirine Karıştırmayın
Fidan çukuru kazılırken çıkan toprak gelişigüzel kullanılmamalıdır. İlk bel derinliğinden çıkan besin değerine sahip üst toprak fidanın kök bölgesine denk getirilmeli, alt kısımdan çıkan toprak ise üst seviyeye yerleştirilmelidir.
İlk Dikimde Hayvan Gübresi Kullanmaktan Kaçının
Fidan dikim aşamasında yoğun hayvan gübresi kullanmak yaygın yapılan hatalardan biridir. İyi yanmamış gübrelerin içerisindeki zararlı organizma ve larvalar genç fidanın köklerine zarar verebilir. İlk yılın temel amacı meyve almak değil, fidanın toprağa tutunmasını sağlamaktır.
Aşı Noktası Mutlaka Toprak Üzerinde Kalmalı
Fidan dikiminde en kritik noktalardan biri aşı yeridir. Aşı noktasının toprak altında kalması, nem ve yağmur suyunun etkisiyle zamanla çürüme ve birleşme sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle aşı bölgesi mutlaka toprak seviyesinin üstünde bırakılmalıdır.
Fidanı Rüzgâra Karşı Kazıkla Destekleyin
Yeni dikilen fidanların rüzgârdan etkilenmemesi ve kök bölgesinin zarar görmemesi için yanına sağlam bir kazık çakılarak uygun şekilde bağlanmalıdır. Toprak doldurulurken hava boşlukları kalmayacak şekilde hafifçe sıkıştırılmalıdır.
Dikimden Sonra Mutlaka Can Suyu Verin
Hava yağmurlu olsa dahi dikim sonrasında can suyu verilmesi ihmal edilmemelidir. Can suyu, toprağın köklerle temasını güçlendirerek fidanın yeni yerine uyum sağlama sürecini hızlandırır.
Aşı Yönünü Hâkim Rüzgâra Göre Belirleyin
Fidan dikimi sırasında bölgedeki hâkim rüzgâr yönü hesaba katılmalı, aşı noktasının arka kısmı rüzgâra gelecek şekilde konumlandırılarak genç fidanların kırılma riski en aza indirilmelidir.
Fidanı Dikimden Sonra Uygun Seviyeden Budayın
Ağacın uzun bırakılması hâlinde daha erken meyve vereceği düşüncesi yanlıştır. Dikim sonrasında fidanın 1-1,5 metre seviyesinden budanması, enerjinin üst gövdeye değil kök gelişimine yönlendirilmesini sağlar.
Fidan Dikim Sezonunu Doğru Zamanda Değerlendirin
Kesin bir takvim yerine bölgenin iklim koşulları, rakımı ve ağacın dinlenme dönemi takip edilmelidir. Sonbaharda yaprak dökerek dinlenmeye giren ağaçlar, ilkbaharda su yürümeden önce toprakla buluşturulmalıdır.
Fidan Dikim Mesafelerini Ağaç Türüne Göre Belirleyin
Her meyve ağacının gelişim özelliği farklıdır. Ceviz gibi ağaçlarda bodur ve normal çeşitlere göre sıra arası ve sıra üzeri mesafeler (örneğin 8x8 metre veya 6x6 metre) ağacın türüne ve arazinin özelliklerine göre teknik destek alınarak planlanmalıdır.




