Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sinop İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında kayıt dışı istihdama ilişkin dikkat çeken bir açıklama yayımladı. Açıklamada, sigortasız işçi çalıştırmanın yalnızca yasal bir ihlal olmadığı, aynı zamanda çalışanların geleceğini tehdit eden ciddi bir sosyal sorun olduğu vurgulandı.
Kayıt dışı istihdam nedir?
SGK tarafından yapılan açıklamada kayıt dışı istihdamın; çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi ya da çalışma günleri ile ücretlerinin eksik bildirilmesi anlamına geldiği belirtildi. Açıklamada, yalnızca sigortasız çalıştırmanın değil, eksik gün ve eksik ücret bildiriminin de kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiği ifade edildi.
Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekilen açıklamada, bunun hem çalışan hem de işveren açısından yasal bir zorunluluk olduğu kaydedildi.
“Sigortasız çalışma büyük risk taşıyor”
SGK Sinop İl Müdürlüğü, bazı çalışanların emekli aylığı, dul-yetim maaşı veya sosyal yardım haklarını kaybetmemek adına zaman zaman kayıt dışı çalışmaya yöneldiğine dikkat çekti. Açıklamada, işverenlerin bu tür talepler karşısında kesinlikle taviz vermemesi gerektiği vurgulandı.
Sigortasız çalışmanın iyi niyetli bir esneklik gibi görünse de işverenler açısından ciddi yasal ve mali riskler doğurduğu ifade edilen açıklamada, mevzuata uygun hareket edilmesinin büyük önem taşıdığı belirtildi.
Kayıt dışı çalışan hangi haklardan mahrum kalıyor?
SGK açıklamasında kayıt dışı çalışan kişilerin karşı karşıya kaldığı mağduriyetler detaylı şekilde sıralandı. Buna göre sigortasız çalışan kişiler:
- Emeklilik hakkından yararlanamıyor,
- Malullük aylığı hakkını kaybediyor,
- Ailesine ölüm aylığı güvencesi bırakamıyor,
- İşsizlik maaşı alamıyor,
- Sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda risk yaşıyor,
- İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı güvencesiz çalışıyor.
Ayrıca kayıt dışı çalışanların kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel işçi haklarından da mahrum kaldığına dikkat çekildi.
İşverenlere ağır yaptırım uyarısı
SGK Sinop İl Müdürlüğü açıklamasında, kayıt dışı istihdamın işverenler açısından kısa vadede kazanç gibi görünse de uzun vadede ciddi mali yükler doğurduğu ifade edildi.
Sigortasız işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde işletmelerin;
- Yüksek idari para cezalarıyla,
- Prim teşviklerinin iptaliyle,
- İş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla
karşı karşıya kalabileceği belirtildi.
Açıklamada ayrıca sosyal güvenlik uygulamalarında temel amacın cezalandırmak değil, işletmeleri rehberlik odaklı bir anlayışla kayıtlı istihdama yönlendirmek olduğu vurgulandı.
Kayıt dışı istihdam ekonomiyi de olumsuz etkiliyor
SGK açıklamasında kayıt dışı istihdamın yalnızca çalışan ve işverenleri değil, ülke ekonomisini de olumsuz etkilediği ifade edildi.
Kayıt dışı çalışmanın;
- Haksız rekabete neden olduğu,
- Piyasa dengesini bozduğu,
- Vergi ve prim kaybına yol açtığı,
- Sosyal güvenlik sistemine zarar verdiği,
- Gelir dağılımında adaletsizlik oluşturduğu,
- Ekonomik verilerin güvenilirliğini zedelediği
vurgulandı.
Çalışanlar sigorta sorgulamasını kolayca yapabiliyor
Çalışanların sigorta girişlerinin yapılıp yapılmadığını ve hangi ücret üzerinden bildirildiklerini kısa sürede öğrenebileceği belirtilen açıklamada, bunun için e-Devlet sistemi, ALO 170 hattı ve SGK müdürlüklerinin kullanılabileceği kaydedildi.
Sigortasız çalıştırıldığını veya eksik prim bildirimi yapıldığını düşünen çalışanların ise şikâyetlerini;
- ALO 170,
- Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Merkezleri,
- CİMER
üzerinden iletebileceği bildirildi.
Ücretlerin bankadan ödenmesi zorunlu
Açıklamada ayrıca Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğu hatırlatıldı.
Bu kurala uymayan işverenlerin her çalışan ve her ay için ayrı ayrı idari para cezasıyla karşılaşabileceği belirtilirken, kayıtlı istihdamın yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda işletmelerin sürdürülebilirliği açısından da büyük önem taşıdığı ifade edildi.
SGK Sinop İl Müdürlüğü açıklamasında son olarak tüm taraflara kayıtlı istihdama sahip çıkma çağrısı yapılarak, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” mesajı verildi.
