banner600

banner534

Türkeli’nin Bilinmeyen Tarihi Gün Yüzüne Çıkıyor

Türkeli’nin bilinmeyen tarihi, Türkeli Belediyesi tarafından yapılan çalışmalarla gün yüzüne çıkıyor.

KÜLTÜR SANAT 19.12.2012, 17:29 19.12.2012, 17:29
15462
Türkeli’nin Bilinmeyen Tarihi Gün Yüzüne Çıkıyor
banner704
Türkeli Belediye Başkanı Halil Dilek Özcan yaptığı açıklamada şunları söyledi; "Göreve geldiğim 2009 Yılı Mart ayından itibaren, uzun zamandır aklımda olan ve kendi kendime hep merek ettiğim bir soru olan, Türkeli ilçemizin tarihi ne kadar eskiye dayanmaktaydı yada ne zaman kurulmuştu. Bununla ilgili elimizde yeterli bilgi, belge yada daha önce yazılmış herhangi somut bir çalışma bulunmamaktaydı.

Bunun için tarih çalışmaları konusunda uzman olan Tarihçi Abdulkerim Erdoğan beyden yardım talebinde bulunduk. Yanında bir mütercim tercüman ile birlikte İlçemize gelen Abdulkerim Bey ilçemizi köyleri ile birlikte büyük bölümünü gezerek, özellikle Hamamlı Köyünde (Ayandon) bulunan hamam, cami ve mezar taşlarının incelenmesi ve tercüme edilmesi ile ilçemizin tarihinin sanıldığı gibi bir kaç yüzyıllık değil yaklaşık 1550 yıllardan sonra bölgemizde Türk yerleşiminin olduğunu, uzun süre kaza ve bucak olarak hizmet ettiğini ortaya koydu.
Bizde bu bilgiler ışığında Belediye olarak daha ayrıntılı çalışmalar içine girerek İlçemiz hakkında her türlü bilgi ve belgeyi toparlamaya başladık. Bu çalışmalar kapsamında, Belediyemiz personellerinde Cengiz Özcan’ı İstanbul’da bulunan Başbakanlık Devlet arşivleri Genel Müdürlüğüne gönderdik. Arşivlerden temin ettiğimiz Ayandon kazasına ait Müslim nüfus defteri, gayri müslim nüfus defteri, vergi defteri ve diğer idari belgeler elimizde olup Osmanlıca olan bu belgelerin Türkçeye çevrilmesi için bir çalışma başlattık. Çalışmalar neticesinde Türkeli İlçemizin geçmişi hakkında elde edeceğimiz bilgileri bir Kitapta toplayarak İlçemizin tarihinin, kültürel mirasının ve doğal güzellilerinin anlatıldığı kalıcı bir eser bırakmak niyetindeyiz. Unutmayalım geçmişini bilmeyen toplumlar, geleceğini bilemezler" dedi.

Aşağıda şuanki bilgilerle oluşturulan bir ön çalışmadır: 
TÜRKELİ TARİHİ 
Türkeli ve çevresi, M.Ö. 70 yıllarında Romalıların, M.S. 395 yıllarında Bizanslıların, 3 Ekim 1214 tarihinde Selçuklu hakimiyetine girmiştir. Selçuklu devletinin dağılmasından sonra beylikler dönemi başlamış ve bölgemizde Pervaneoğulları daha sonra Candaroğulları Türk egemenliğini sürdürmüştür. 15. yüzyılda gelişmeye ve büyümeye başlayan Osmanlı İmparatorluğu'na Anadolu beylikleri katılmaya başlayınca, Candaroğlu Beyliği de Osmanlılara bağlılığını ilan etmiş ve böylece Türkeli ve çevresi de 1461 yılı civarında Osmanlı İmparatorluğu'nun idaresi altına girmiştir.

Türkeli ve çevresinin Osmanlı döneminde Merkezi “Ayandon”dur. (Bugün ki adı ile Hamamlı Köyü'nün olduğu bölge) çok uzun yıllar İlçe ve Bucaklık yapmıştır. Bu sebeple Osmanlı Arşivlerinde bulunan kayıtlarda Türkeli adı geçmemektedir. Belgelerde Ayandon ile kayıtlar mevcuttur. Arşivde şu ana kadar tasnif edilen belgelerde 203 adet Ayondon ile ilgili kayda rastlanılmıştır. Konu başlıkları yayınlanan kayıtlardan ve elimizde olan belgelerden İlçemiz tarihi hakkında önemli bilgilere ulaşılmıştır. Bu kayıtlardan çıkardığımız sonuçlara göre:
Ayandon1530'da Bucak, 1679'da İlçe, 1700, 1755 ve 1777'de Bucaktır. 1780'de İlçedir. 1785, 1794 ve 1820’de Bucaktır. 1833 ve 1860 arası İlçedir. 1860'daki kısa bir Bucaklığın ardından 1861-1868 arası ve 1884'de İlçedir. 1897, 1914, 1915 ve 1916'da Bucaktır. 1865 ve 1867'de hem Ayandon, hem de Ayancık İlçedir. Ayancık İlçesinin merkezi 1881 yılında İstefan'dır. 1893 ve sonrasında Ayancık kesintisiz “İlçe” dir. 
Arşiv kayıtlarından seçilen bazı örnekler aşağıda gösterilmiştir: 
Ayandon’un İlçe merkezi olduğu mevcut hamam, cami ve caminin arkasında bulunan mezar taşlarının incelenmesi ile birlikte, arşiv kayıtlarında bulunan resmi yazışmalar, nüfus ve vergi defterlerinin incelenmesinden anlaşılmaktadır.





Cumhuriyet Dönemi Arşivlerinde mevcut kayıtlara göre 1935’te bucaklık Helaldı’ ya (Güzelekent) geçti.İlçe Ayancık’tır.Aynacık kazasına bağlı Türkeli nahiyesi merkezinin Gemiyani köyünden Helaldı köyüne nakli (Arşiv Kaydı :Tarih.08.05.1935 sayı:11317, Fon Kodu:30..11.1.0,Yer:95.12..6).Beş yıllık bir aranın ardından, tekrar Bucak merkezi Türkeli olmuştur. Sinop ili Türkeli nahiye merkezinin Helaldı köyünden Gemiyanı köyüne nakli (Arşiv kaydı:13.12.1940 tarih ve 16291 sayı Fon kodu:30..11.1.0 Yer no:143.39..14.)
Helaldı 1935-1940yılları arası nahiye merkezi. Türkeli ise 1940 ve sonrasında nahiye, 1957 yılı sonrasında ise kesintisiz İlçedir.

Türkeli Cumhuriyet döneminde 27 Haziran 1957 yılında 9644 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7033 numaralı kanun ile İlçe olmuştur.İlçe merkezinin eski adı “Yarna” dır. Bugünki Türkeli’nin adı eski haritalarda “Antonios Burnu “daha yeni haritalarda “Ayandon Burnu “olarak geçer.
Cumhuriyet dönemi ile birlikte 1922 yılından itibaren yabancı kökenli isimlerin yasaklanması ile birlikte İlçe merkezinin resmi olarak Gemiyanı Köyü olarak adlandırıldığını ve İlçelikle birlikte 1957 yılında Türkeli adını aldığı anlaşılmıştır.

Yöremize hangi Türk boylarının yerleştiğini ise, eski Türk Tarih kurumu Başkanı Yusuf Halaçoğlu’nun; Anadolu da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650) adlı kitabında yayınladığı Tahrir Defterleri kayıtlarından anlaşıldığı üzere, Ayandon bölgesinde Hicri 990 (1582) yılında “Çepni Boyu ÜÇOK Gök Han Oğullarının” Kastamonu Sancağı Ayandon kazasında yerleşik olarak yaşadıklarına dair kesin kayıtlar mevcuttur. Bu kayıtlar ayrıntılı olup, çadır sayıları, hayvan sayılırı gibi bilgiler mevcuttur.

Aşağıda Ayandon’u gösteren yabancı kaynaklarda yayınlanan haritalardan örnekler verilmiştir.


Anville Jean Baptiste tarafından 1794 tarihinde yapılmıştır.


Arrowsmith John tarafından 1844 yılında yapılmıştır.


Kitchin Thomas tarafından 1794 tarihinde yapılmıştır.


Faden William tarafından 1785 yılında yapılmıştır.

banner707
Yorumlar (40)
Nevzat Şentürk 6 yıl önce
Sayin Dilek Ozcan a tavsiye

Restorasyon teknikeriyim 2011 yılında bir ders kapsaminda gitmiştim hamamli köyüne hamami camisi ve mezarlarin oldugu bölümün hali içler acısı camide amerikan siding kaplama var bu tarihin pesinden kosmaniz güzel ve önemli ama o yapilarin yerlerin kimligine kavusmasida bir o kadar önemli
Ercan Özçelik 7 yıl önce
Baskanim oncelikle boyle bir calismaya onculuk ettiginiz icin tesekkur ederiz..Ozellikle koylerinde nahiye nahiye bucak bucak ve hangi bucakta hangi Turk boylarinin yasadigina dair bir arastirma,bolgemize ve yoremize zenginlik katacagina inaniyoruz..Esenlikler dilerim ve yorumumu Ulug onderimiz Ataturkun sozuyle bitirmek istiyorum...-Türk, Türk olduğu için
asildir. Bütün soy gururumuzu, Türk
olmanın bilincinde buluruz-M.KEMAL ATATURK.
bahattinn yaman 8 yıl önce
Baskanim sagolasin tarihimiz hakkinda yaptiginiz calismalar icin tesekkur ederim


Ismet Yaşar 6 yıl önce
Iyi bir çalışma ,emeği geçen herkese hizmetlerinden dolayı bir AYAZ köylü olarak teşekkür ediyorum.
adem şentürk 6 yıl önce
çalışmanız için teşekkürler. türkeli belediyesinin şimdiye kadar yapmış olduğu en iyi çalışma sayılabilir bence tabi bunun devamı gelirse.. ve ercan beyin dediği gibi tarihi araştırmalar her köyün kendi tarihi olarak özelleştirilirse daha iyi olur hatta muazzam bir çalışma olur....
ahmet ozdemir 6 yıl önce
Sabirsizlik labekliyoruz emeyi gecen herkese ellerine salik
tuncay yüksel 6 yıl önce
harika bir çalişma.yaşadiğimiz bölgenin tarihini bilmek çok önemli..belediyemizin yaptiği bu calişma genç nesiller içinde önemli bir avantaj...çalişmalarinizda başarilar dilerim
Serdar yaman 6 yıl önce
Hele şükür kayda değer bir çalışma ile Türkeli ismimi Yanyana görebiliyoruz ...
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
banner706
20°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sizce Sinop için hangi projenin yapılması daha önemli?
Namaz Vakti 12 Haziran 2021
İmsak 02:52
Güneş 04:56
Öğle 12:44
İkindi 16:46
Akşam 20:22
Yatsı 22:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
banner637