Karadeniz Alarm Veriyor: Deniz Seviyesi Okyanuslarla Aynı Hızda Yükseliyor
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, Karadeniz'de deniz seviyesinin okyanuslarla eşdeğer biçimde yükseldiğini belirterek, önümüzdeki yıllarda kıyı erozyonu, su baskınları ve yerleşim alanları için ciddi risklerin oluşabileceği uyarısında bulundu.
Uydu Altimetresi Verileriyle Bilimsel Analiz Yapıldı
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin Karadeniz kıyıları üzerindeki etkilerine ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Uydu altimetresi verileriyle yürütülen bilimsel çalışmada, Karadeniz'de deniz seviyesinin düzenli ve sürekli biçimde yükseldiği ortaya konuldu.
Denizler Yılda Ortalama 3 Milimetre Yükseliyor
Kutoğlu şöyle devam etti:
“Küresel ısınma ve iklim değişikliğine bağlı olarak dünyada global olarak denizlerin yılda 3 mm yükselmesi söz konusu. Bu yükselme iklim değişikliğine bağlı olarak giderek artarak 2100 yılına kadar devam edecek.
Deniz Seviyesi 2100 Yılına Kadar 2 Metre Civarı Yükselebilir
Kutoğlu, dünyada iklim değişikliğine bağlı olarak okyanusların yılda 3 milimetre kadar yükseldiğini söyledi. Deniz seviyelerinin de yükseldiğini, buna bağlı olarak kıyı alanlarında ciddi su baskınları görüldüğünü belirten Kutoğlu, yapılan analizlerde, karbon emisyonları bu ölçüde devam ettiği takdirde buzul erimelerinin giderek artacağının, deniz seviyesinin de 2100 yılına kadar 2 metre civarında yükseleceğinin öngörüldüğünü kaydetti.
Karadeniz’de 1993’ten Bu Yana 10 Santimetrelik Artış
Bu anlamda Karadeniz'le ilgili deniz seviyesi çalışmaları ve kıyı erozyonu çalışmaları yetersiz idi. Biz uydu altımetresi tekniğiyle elde edilen ve 1993 yılına kadar giden verilerin tamamını aldık. Bunların zaman serisi analizini gerçekleştirdik ve gördük ki Karadeniz okyanuslarla benzer dolayısıyla okyanuslarla benzer bir yükselmeye sahip olduğu için okyanus ve kıyılarında ne gibi tehditler söz konusuysa Karadeniz kıyısında da benzer tehditlerin söz konusu olduğunu tespit etmiş olduk.
1993 yılından 2020 yılına kadar Karadeniz'de deniz seviyesinin yılda ortalama 3 milimetre, toplamda ise yaklaşık 10 santimetre yükselmesi söz konusu.
1 Milimetrelik Yükselme Kıyıda Büyük Alan Kaybı Anlamına Geliyor
Bunlar çok küçük rakamlar gibi görünebilir. Ancak denizin bir birim yükselmesi demek kıyı alanının yüksekliğine bağlı olarak düşük yüksekliklerde 50 ila 100 kat daha içeriye girmesi anlamına gelir.
Dolayısıyla bir sene önce deniz 1 mm daha düşükken daha kısa bir mesafeye erozyonu uğratırken bir sene sonra yükselme nedeniyle çok daha iç bölgeleri kıyı erozyonuna tabi tutabilir. Hatta fırtınalı zamanlarda dalgaların çok daha içeriye girip su basması tehdidi söz konusu olabilir.”
2 Metrelik Yükselme Denizin Yüzlerce Metre İlerlemesi Demek
“İki metre yükselmeyle denizin 500 metre içeriye girmesi söz konusu olabilir.”
Küresel ölçekte deniz seviyelerindeki artışa dikkat çeken Kutoğlu, “Bu çalışmada biz Karadeniz'in okyanuslarla eşdeğer bir şekilde yükseldiğini keşfetmiş olduk. Yılda 3 mm'ye kadar. Ancak bilimsel çalışmalar şunu gösteriyor. Sıcaklıklar, küresel ısınma arttıkça buzulların daha fazla erimesi, dolayısıyla da yükselmenin daha fazla artması durumu var.
Yapılan bir senaryoya göre buzullar eridiğinde dünya denizlerinin, okyanusların 2100 yılına kadar 2 metre civarında yükselmesi söz konusu. Dolayısıyla bu yükselme yaklaşık 200 ila 500 metre içeriye, hatta bazı daha düşük kodlu yerlerde denizin düşük seviyeli yerlerde birkaç kilometre içeriye girmesi söz konusu olabilir” dedi.
Karadeniz Havzasında 160 Milyon Kişi Risk Altında
Bu yükselmenin etkilerinin sanılandan çok daha büyük olacağını vurgulayan Kutoğlu, Karadeniz Havzası'nın kıyı bölgelerinde 160 milyon insan nüfusu bulunduğunu belirtti.
Türkiye Kıyıları Daha Yüksek Ama Risk Sürüyor
Haritaya baktığımız zaman Kuzey Karadeniz yani Ukrayna, Rusya bölgelerinde kıyı bölgelerinin kodları daha düşük olduğu için kıyı erozyonu burada çok daha etkin olacak. Bizim kıyılarımız daha yüksekliği fazla olduğu için oraya göre daha sınırlı görünüyor.
Bu haritaya baktığımızda yine de bizim bazı kıyı bölgelerimizde ilerleyen zamanlarda ciddi kıyı erozyonlarının meydana gelmesi söz konusu.
Kıyı Tahkimatı ve Gelecek Yatırımlar İçin Uyarı
Mevcut ve gelecekteki yatırımlar konusunda uyarılarda bulunan Kutoğlu, kıyı tahkimatlarının önemine dikkat çekti.
Prof. Dr. Hakan Kutoğlu'nun Karadeniz'de deniz seviyesi yükselmesi ve kıyı erozyonuna ilişkin hazırladığı bilimsel çalışma, 16. Uluslararası Çevre Bilimi ve Teknoloji Konferansı'nda sunuldu.
