banner600

banner534

Bugün 30 Kasım: Sinop'ta 167 yıllık matem

Bundan tam 167 yıl önce Rusların gerçekleştirdiği 30 Kasım Sinop baskınında hunharca şehit edilen 2 bin 800 askerimizi rahmetle anıyoruz. 

GÜNDEM 30.11.2020, 05:00 29.11.2020, 22:49
3375
Bugün 30 Kasım: Sinop'ta 167 yıllık matem

Bundan tam 167 yıl önce Sinop adeta cehenneme döndü.  Sinop tamamen yakılıp yıkıldı. Yaklaşık 2 bin 800 askerimiz Sinop Limanı'nda hunharca şehit edildi. Denizde ki yaralı askerlere akıl almaz işkenceler yapıldı. Üzerlerine kızgın yağlar döküldü, kancalar ve balyozlarla parçalandı.

Sinop'un yakılıp yıkıldığı, binlerce askerimizin şehit edildiği o kara günü ne yazık ki çabuk unuttuk. Kaç tane Sinoplu bu kara günü biliyor? O günlerden geriye kalan acı bir hatıra olan Tersane mevkisindeki Şehitler Çeşmesinin, ya da şehitlerimizin daha sonra toplanan kemiklerinin muhafaza edildiği Deniz Şehitleri anıtının önünden geçerken o günü kaçımız hatırlıyor? Sinop Limanında 2 bin 800 askerin şehit edilmesiyle sonuçlanan 1853 Rus Baskını'nın 167. yılında aziz şehitlerimizi rahmet ve minnetle anıyoruz. 

SİNOP BASKINI DÜNYA HARP TARİHİNİ DEĞİŞTİRDİ
Sinop Baskını ile birlikte dünya harp tarihinde yeni bir dönem başladı. Kalleş baskın, yelkenli ahşap gemilerinin son kez, gülle yerine patlayıcı silahların kullanıldığı ilk deniz savaşı olarak harp tarihine geçti. 

SENİN İÇİN ÖLDÜLER AVRUPA
Baskın sonrası çok sayıda şehit vermemiz ardından Sultan Abdülmecid bir madalya bastırdı. Hollandalı L. J. Hart'a sipariş edilen ve Hollanda'da bastırılan bronz madalyanın bir yüzünde "Abdul - Medjid Khan - Empereur des Ottomans" (Osmanlıların İmparatoru Abdül Mecid Han), diğer yüzünde ise Fransızca "Europe, Ils Sont Morts Pour Toi" (Senin için öldüler Avrupa!) ve gene Fransızca "Sinope 1853" yazıyordu.

RİYALE HÜSEYİN PAŞA ŞEHİT DÜŞTÜ
30 Kasım 1853: Patrona Osman Paşa ve Riyale Bozcaadalı Hüseyin Paşa Komutasında bulunan yedi firkateyn, üç korvet ve iki buharlı savaş gemisi altı nakliye biri İngiliz gemisi olmak üzere yakıldı. 2 bin 800 denizcimiz şehit düştü. Şehitlerimiz arasında Riyale Hüseyin Paşa'da bulunmaktaydı. Osman Paşa, bir binbaşı, bir üsteğmen ile yüz yirmi beş er Ruslara esir düştü. Sinop tamamen yakılıp yıkıldı. Türk gemileri firkateyn ve korvetlerden oluşan küçük tonajlı gemilerdi. 

Rus gemileri kalyon ve kabak sınıfı üç güverteli dönemin en büyük gemileriydi. Osmanlı donanmasının top namlusu sayısı Rus gemilerinin bir bordasında yer alanın namluların üçte biri kadardı. Namlu çapları da yarı yarıyaydı. Osmanlı gemilerinde çelik top namluları ile içleri dolu som çelik toplar (gülle) atılırken, Bronz top namluları ile taş toplar atılıyordu.

CEHENNEM GİBİ BİR GÜN
Araştırmacı Yaşar Tarakçı o anları şöyle anlatıyor; "Rusların ateş açmasıyla ortalık tam bir cehenneme dönmüştü. İlk kez Osmanlı denizcilerinin karşılaştığı bu içleri barut dolu gülleler hem de yangın çıkartıyordu. 1 saat içinde gemilerin tamamında yangın çıkmış, denizcilerin çoğu şehit olmuş, cephanelikten barut ve gülle getirecek denizci bile kalmamış. 

Bir kısmı ateş kesmiş yangınla baş etmeye çalışırken bazı Türk gemilerinden ara sıra cılız bir top atışı ile karşılık verilmeye çalışıldığı görülmüştü. Birçok gemi halatları isabet alarak yada yangın sebebiyle kesildiğinden karaya sürüklenmiş. Avnillah  2. Karaya sürüklenmiş Navak-i Bahri, iki buçuk saat düşmanın şiddetli top atışına dayanmıştı. Her isabet eden gülle; İmamoğlu Ali Bey’in denizci evlatlarından birkaçını şehit ediyordu

Diğer gemilerin çoğu karaya vurmuş, batmış ve kala kala üç gemi kalmışlardı. Evlatlarının daha fazla kaybına dayanamadı. Gemiyi terk etmelerini istedi. Bunu sağladıktan sonra da geminin cephaneliğine yanan bir meşale fırlattı. Adamların bütün ısrarlarına rağmen de gemisini terk etmedi. Onlara, 'Sizler vazifenizi sonuna kadar yaptınız, gitmekte serbestsiniz. Ama benim vazifem henüz bitmiş değildir. Bir gemi kumandanı şartlar ne olursa olsun gemisini terk etmez. Ancak gemisi ile mukadderat birliği yaptığı takdirde vazifesini bitirmiş olur' demişti.  

DENİZCİLER KALLEŞÇE ŞEHİT EDİLDİ
Artık savaş meydanında iki Türk gemisi kalmıştı. Düşman yarım saat süreyle bu gemilere gülle yağdırmış. Üstelik ihtiyat olarak Boztepe açıklarında bekleyen iki fırkateyn ve limana girmeden önce suya indirdikleri asker dolu filikalar da savaşa katılmış böylece top namlu sayısı 354’e yükselmiştir. 

Filikalardaki Rus denizciler kanca ve balyozlarla parçalıyor ya da üzerlerine yanıcı maddeler döküp yakıyorlardı.  Gözlemciler Sinop baskınında denk olmayan kuvvetlerin karşı karşıya gelmesini büyük haksızlık olarak gördüler. Görgü tanıkları denize dökülen bahriyelilere Rusların merhamet etmediğini söylüyorlardı. 

Uzaktakilere tüfekle topla ateş edip vuruyorlardı. Demir halatı kesilmiş, başı boş halde Korucuk Tabyaları ile  Kayseri Tabyası arasında bir mevkiye sürüklenen Avnillah 2. Fırkateyn’i ile mevkisini koruyan Nesim-i Zafer fırkateynlerine aborda olarak rampa eden Rus Kalyonları iki geminin toplam personeli olan 950 kişiden geriye vücutlarının mühtelif yerlerinden yaralı olan Patrona Osman Paşa, Avnillah 2’nin kaptanı Yarbay Ali Mahir Bey, Nesim-i Zafer’in Kaptanı Binbaşı Yalovalı Hasan Bey, Üsteğmen Halil Bey ve 125 Türk denizcisi kalmıştır. Bu kahraman denizcileri esir alan Ruslar Avnillah 2’ye bağladıkları halatları kestiklerinde Avnillah 2 sulara gömüldü. Nesim-i Zafer Fırkateyn’ini zaferlerini anısına Sivastopal’a götürmek amacıyla alıkoyarlar. Toplarını şehre çeviren Ruslar Sinop’ da yakıp yıkarlar. Rus kalyonları ağır hasara uğramış Nahimov’un kalyonu 84 isabet almış, armaları budandığı için hareket yetenekleri kaybolmuş ve su almaya başlamışlardı. Filikaların yedeğinde Demirci köy mevkine göre çekildiler. 

Gemiler birbirine o kadar çok yaklaşmışlardı ki atılan hiçbir gülle boşa gitmiyordu. Aslında Rus gemilerindeki toplar daha uzun menzilli, daha modern ve mühimmatları yüksek tahrip gücüne sahipti. Gemilerin bu kadar yakına girip tereddüt geçirmeleri aborda olmaktan son anda vazgeçtiklerini açık bir kanıtı niteliğindedir. Rus gemilerinde bulunan denizci sayısı, Türk gemilerinin üç katıydı. Ruslar limana girip manevra yaptıkları sırada Arap Yahya Bey’i Taif’in demir halatlarının kesilmesi emrini vermiş ve Osmanlı gemilerinin arkasından ve Korucuk Tabyalarının önünden geçerek Gerze istikametinde geniş bir kavis çizerek liman dışına çıkmıştır. 

Fazlullah fırkateyni kaptan-ı Kavaklı Ahmet Bey de gemisini terk etmişti. Aynı anda Sinop ayanı Hüseyin Bey de daha önce toparladığı eşyaları ve mahiyeti ile Sinop surlarının dışına kaçmıştı. 

Rusların kullandığı cephane dünyada ikinci kez Sinop baskınında kullanılmıştı. Gemilerle birlikte Sinop kalesi ve sivil yerleşim merkezleri de ateş altına alındı. Sinop tamamen tahrip edildi ve yakıldı. Yanan ev ve dükkan sayısının iki bin beş yüz kadar olduğu yazılmıştır. 

Evleri ve dükkanları yananlara yardımlar yapıldı, vergi affı getirildi. Şehit ailelerine maaş bağlandı. Yanan bir kilisenin yeniden inşası için 15000krş. ‘’atiyye-i seniyye’’ verilmiştir. Sinop baskını, Kırım savaşını başlatmış Osmanlı’nın Duhül-i Umumiye borçları altına girmesine ve İngilizlerin Mısıra çıkmalarına izin vererek onlara Hindistan yolunu açmış ve Hindistan da hüküm süren Babür Türk imparatorluğunun yok edilmesine de sebep olmuştur.  

1856 da yapılan Paris antlaşması sonucu Karadeniz’de ki Tersanelerin karşılıklı olarak kaldırılması sonucu Sinop hızla küçülmüş bir daha da eski durumuna kavuşamamıştır Muharebe Avrupa kamuoyuna bir Rus hunharlığı şeklinde yansıdı ve İngiltere ile Fransa'yı Osmanlı İmparatorluğu yanında Kırım Savaşı'na girmeye iten dönüm noktalarından biri oldu. Baskının hemen ardından İngiliz ve Fransız donanmaları Karadeniz'e girdiler. Ayrıca Pire ve Atina belli bir süre Fransız işgali altında kaldı. 

Avusturya'nın notası sonucunda Rusya barış yapma durumunda kaldı ve Paris Antlaşması imzalandı.  

2 Aralık 1853 Taif Gemisi İstanbul’a ulaşmış ve baskın haberini vermişti. Taif Gemisi’ni Dolmabahçe Sarayı’nda görüp geliş sebebini soran Sultan Abdülmecid vaziyet kendisine arz edilince 'Keşke o da gelmeseydi, Sinop ’da dövüşerek batsaydı' diyerek üzüntüsünü dile getirmişti. Daha sonra Arap Yahya Bey divan-ı harbe verildi ve askerlikten atıldı. Sinop’tan gelen bu acı habere en çok sevinen İngiliz elçisi Sir Stratford Redcliff olmuştu. Çünkü bu savaşın baş mimarıydı

Kaynak: Vitrinhaber
banner664
Yorumlar (0)
banner654
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
Sizce Sinop için hangi projenin yapılması daha önemli?
Namaz Vakti 28 Ocak 2021
İmsak 06:20
Güneş 07:49
Öğle 12:57
İkindi 15:31
Akşam 17:55
Yatsı 19:19
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 20 40
3. Leicester City 20 39
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 18 33
8. Chelsea 20 30
9. Arsenal 20 30
10. Aston Villa 18 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Wolverhampton 20 23
14. Crystal Palace 20 23
15. Burnley 19 22
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 20 18
18. Fulham 19 13
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 20 8
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
banner637