Sinop’un simge doğal güzelliklerinden Hamsilos Koyu, uzaktan bakıldığında Norveç fiyortlarını andırıyor. Ancak bilimsel tanımlama farklı: Hamsilos, fiyort değil, ria tipi bir kıyı oluşumu. Peki yıllardır “Türkiye’nin tek fiyordu” olarak bilinen Hamsilos’un gerçek hikâyesi ne?
Sinop’un en çok fotoğraflanan doğal güzelliklerinden biri olan Hamsilos Koyu, denizin adeta bir nehir gibi karanın içine doğru ilerleyen görüntüsüyle ziyaretçilerini kendine hayran bırakıyor.
Bu görüntü nedeniyle Hamsilos yıllardır halk arasında “fiyort” olarak anılıyor. Ancak resmi ve akademik kaynaklarda yapılan jeomorfolojik tanımlama, Hamsilos’un aslında ria tipi kıyı oluşumu olduğunu ortaya koyuyor.
Fiyort Gibi Görünüyor Ama Fiyort Değil
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Portalı’nda Hamsilos, “Karadeniz’deki ria tipi kıyı oluşumunun en güzel örneklerinden biri” olarak tanımlanıyor.
Aynı kaynakta Hamsilos’un İskandinavya’daki fiyortlara benzerliği nedeniyle birçok yayında “fiyort” olarak anıldığı, ancak oluşumunun farklı olduğu belirtiliyor.
Aktarılan bilgilere göre Hamsilos, Deveci Deresi Vadisi’nin daha derin kazılmış bölümlerinin denizin yükselmesi sonucunda sular altında kalmasıyla oluştu. Ortaya çıkan görüntü fiyortları andırsa da oluşum süreci fiyortlardan farklı.
Ria Tipi Kıyı Nedir?
Ria tipi kıyılar, genel olarak akarsular tarafından oluşturulmuş vadilerin deniz seviyesindeki yükselme sonucunda sular altında kalmasıyla meydana gelen kıyı şekilleri olarak tanımlanıyor.
Hamsilos’ta da benzer bir jeomorfolojik süreç söz konusu. Bu nedenle denizin karanın içerisine doğru uzandığı ve uzaktan bakıldığında bir nehir görüntüsünü andıran eşsiz manzara ortaya çıkıyor.
Bilimsel literatürde ria tipi kıyıların yalnızca Sinop veya Norveç’e özgü olmadığı, dünya genelinde farklı bölgelerde görüldüğü belirtiliyor.
“Dünyada Sadece İki Yerde” İfadesi Tartışma Konusu
Hamsilos’la ilgili dikkat çeken bir başka ayrıntı ise Sinop Valiliği’nin resmi turizm sayfasında yer alan “ria tipi kıyı” tanımlaması.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. Bir kıyı oluşumunun ria tipi olması ile dünyada yalnızca iki yerde ria tipi kıyı bulunması aynı anlama gelmiyor.
Bu nedenle Hamsilos’un doğal ve coğrafi değerini ortaya koymak için “dünyada sadece iki yerde bulunan ria” ifadesine ihtiyaç bulunmuyor. Hamsilos, resmi kaynaklarda ve akademik çalışmalarda Türkiye’nin Karadeniz kıyısındaki dikkat çekici ria tipi kıyı oluşumlarından biri olarak tanımlanıyor.
Hamsilos’un Asıl Hikâyesi
Hamsilos’un asıl hikâyesi, yalnızca ortaya çıkardığı görsel güzellikte değil, bu görüntünün arkasındaki doğal süreçte yatıyor.
Denizin ormanların arasından karanın içerisine doğru ilerlediği izlenimini veren koy, geçmişteki doğal süreçlerin günümüze bıraktığı önemli bir jeomorfolojik oluşum olarak dikkat çekiyor.
Bugün ziyaretçilerin fotoğraf çektiği, teknelerin süzüldüğü ve “fiyort” görüntüsü nedeniyle hayranlıkla izlediği Hamsilos, aslında deniz seviyesindeki değişim ile eski bir akarsu vadisinin sular altında kalması sonucunda ortaya çıkan ria tipi bir kıyı oluşumu.
Bu nedenle Hamsilos için “fiyort” ifadesi görüntüsünü anlatabilir; ancak bilimsel açıdan daha doğru tanımlama “ria tipi kıyı oluşumu”.
Sinop’un Hamsilos Koyu, göründüğünden çok daha fazlasını barındırıyor. Karadeniz’in kıyısında denizin karaya doğru adeta bir nehir gibi sokulduğu bu eşsiz görüntünün arkasında, uzun jeolojik süreçlerin izleri bulunuyor.
